Kruszywo bazaltowe ma wysoki parametr polerowalności i jest odporny duże obciążenia, dlatego stosuje się je między innymi w nawierzchniach dróg o dużym natężeniu ruchu, zwłaszcza do warstw ścieralnych. Kruszywo wapienne pochodzenia dewońskiego charakteryzują się dużym powinowactwem z asfaltem, co ułatwia zastosowanie ich w mieszankach mineralno-asfaltowych, są także dużo lżejsze od kruszyw bazaltowych, dlatego najlepiej je zastosować w warstwach wiążących i podbudowy. Przy wyborze trzeba też uwzględnić wymagania specyfikacji i koszty dostawy.
Skąd pochodzą kruszywa bazaltowe i wapienne?
Bazalt to skała magmowa, która powstaje, gdy lawa lub magma zastyga na powierzchni ziemi albo płytko pod nią. Ma drobnoziarnistą, zwartą budowę. Wapień to skała osadowa zbudowana głównie z kalcytu, czyli węglanu wapnia. Powstawał przez miliony lat w dawnych morzach, często z nagromadzonych szczątków organizmów, takich jak muszle i koralowce.
Trzuskawica wydobywa oba surowce we własnych kopalniach. Kruszywo bazaltowe pochodzi z Kopalni Bazaltu Targowica w Ciepłowodach na Dolnym Śląsku, a kruszywo wapienne z Kopalni Wapienia Trzuskawica w Sitkówce, gdzie wydobywa się wapień dewoński.
Czym różnią się właściwości bazaltu i wapienia?
Bazalt ma większą wytrzymałość na ściskanie niż wapień. Kalcyt ma twardość 3 w skali Mohsa, a minerały budujące bazalt około 6. Dlatego bazalt wolniej się ściera i nie wygładza tak szybko pod kołami pojazdów. Pomagają to ocenić badania odporności na rozdrabnianie, ścieranie i polerowanie, znane jako Los Angeles, mikro-Deval oraz PSV.
Większa gęstość ziaren oznacza, że ta sama objętość bazaltu waży więcej niż wapienia. Ma to znaczenie przy transporcie i ustalaniu składu mieszanki betonowej. Bazalt ma też bardzo niską nasiąkliwość i mrozoodporność, dzięki czemu jest odporny na zmianę warunków atmosferycznych. W przypadku wapienia mrozoodporność zależy od złoża i okresu geologicznego. Dokładne parametry danej frakcji podaje deklaracja właściwości użytkowych.
Gdzie stosuje się kruszywo bazaltowe, a gdzie wapienne?
- beton (PN-EN 12620): do betonu towarowego i prefabrykatów stosuje się kruszywo wapienne we frakcjach od 0/1 do 16/22 mm. Bazalt 1/3, 2/8 i 8/16 mm wykorzystuje się w betonach mostowych.
- nawierzchnie (PN-EN 13043): bazalt nadaje się do warstw ścieralnych dróg o dużym ruchu. Wapień stosuje się w warstwach wiążących oraz na drogach mniej obciążonych.
- podbudowy (PN-EN 13242): z obu skał przygotowuje się mieszanki 0/31,5 i 0/63 mm. Przy większych obciążeniach częściej wybiera się bazalt.
- hydrotechnika (PN-EN 13383): do takich prac dostępny jest kamień 80/150 mm głównie bazalt
Do zastosowań technicznych można też zamówić kamień wapienny 40/80 i 80/150 mm. O właściwościach kruszywa bazaltowego z Targowicy piszemy szerzej w osobnym artykule.
Jak dostępność i transport wpływają na cenę?
Ostateczna cena kruszywa zależy nie tylko od materiału, ale też od odległości od kopalni. Bazalt wydobywa się przede wszystkim na Dolnym Śląsku, a wapień głównie w województwie świętokrzyskim. Zakład w Sitkówce ma własną bocznicę kolejową. Wycena jest przygotowywana indywidualnie, po otrzymaniu zapytania.
Najpierw sprawdź wymagania specyfikacji, a potem wybierz rodzaj kruszywa, frakcję i sposób dostawy. Trzuskawica oferuje kruszywo bazaltowe z Targowicy oraz kruszywa wapienne z Sitkówki. Jakość materiałów nadzoruje laboratorium zakładowej kontroli produkcji (ZKP).
FAQ
Które kruszywo stosuje się do betonu: wapienne czy bazaltowe?
Do typowego betonu towarowego i prefabrykatów często wybiera się wapień. Bazalt stosuje się między innymi w betonach mostowych. Ostateczny dobór zależy od wymagań konstrukcji.
Czy można łączyć kruszywo bazaltowe i wapienne w jednej drodze?
Tak, pod warunkiem że kruszywo użyte w każdej warstwie spełnia wymagania dokumentacji. Nie trzeba stosować jednego surowca w całej konstrukcji.
Gdzie sprawdzić parametry konkretnej frakcji kruszywa?
Parametry danej frakcji, takie jak uziarnienie, nasiąkliwość czy mrozoodporność, podaje deklaracja właściwości użytkowych (DWU). Producent przygotowuje ją na podstawie badań prowadzonych w ramach zakładowej kontroli produkcji (ZKP). Warto sprawdzić ją przed zamówieniem i porównać z wymaganiami projektu.
Sprawdź też
- Kruszywa budowlane: rodzaje, uziarnienie i dobór do konkretnych zastosowań
- Kruszywo na podjazd, ścieżkę i taras: jak dobrać materiał do prac przydomowych
- Skąd pochodzi kruszywo i co dzieje się w kopalni, zanim materiał trafi na budowę
Jeśli chcesz dobrać frakcję do projektu albo sprawdzić dostępność i warunki dostawy, skontaktuj się z firmą Trzuskawica.
